Chronology of Phase I of the Linear Pottery culture in Poland – pottery style vs. radiocarbon dating
-
Agnieszka Czekaj-Zastawny
Abstract
The presence of the earliest assemblages and the dating of the origins of the LBK in the areas north of the Carpathians are a subject of ongoing discussion. This is because, with the increasing number of radiocarbon dates, the early relative dating of stylistically “old” vessels raises justified doubts. Studies on pottery combined with the results of radiocarbon dating indicate that the materials of Phase I of the LBK from Poland are mixed in terms of style: in the same compact assemblages are found ceramics with both Bíňa-Bicske-Gniechowice and Milanovce-Flomborn-Ačkovy-Zofipole characteristics. The oldest radiocarbon dating ranges from 5330–5320 BC, indicating the beginnings of the LBK in the areas north of the Carpathians. The oldest LBK settlement in Poland must therefore be “rejuvenated” by recognizing that its population arrived not until the beginning of the period corresponding to the Ačkovy = Flomborn = Milanovce horizon, i.e., during the so-called “Flombornization” indicated by J. Lüning. The crossing of the Carpathians by the LBK communities took place quite late, but further expansion occurred very quickly. Only slightly younger dates are known from the European Lowlands than from the southern loess uplands.
Zusammenfassung
Das Vorhandensein der frühesten Assemblagen und die Datierung der Ursprünge der LBK in den Gebieten nördlich der Karpaten sind Gegenstand einer anhaltenden Diskussion, denn mit der zunehmenden Zahl von Radiokarbondatierungen wirft die frühe relative Datierung von stilistisch „alten“ Gefäßen berechtigte Zweifel auf. Untersuchungen an der Keramik in Verbindung mit den Ergebnissen der Radiokarbondatierung zeigen, dass die Materialien der Phase I der LBK aus Polen stilistisch gemischt sind: In denselben kompakten Assemblagen finden sich Keramiken mit sowohl Bíňa-Bicske-Gniechowice- als auch Milanovce-Flomborn-Ačkovy-Zofipole-Merkmalen. Die älteste Radiokarbondatierung reicht von 5330–5320 v. Chr., was auf die Anfänge der LBK in den Gebieten nördlich der Karpaten hinweist. Die älteste LBK-Siedlung in Polen muss daher „verjüngt“ werden, indem man anerkennt, dass ihre Bevölkerung erst zu Beginn der Periode, die dem Ačkovy = Flomborn = Milanovce-Horizont entspricht, d. h. während der von J. Lüning angegebenen so genannten „Flombornisierung“ eintraf. Die Überquerung der Karpaten durch die LBK-Gemeinschaften fand recht spät statt, die weitere Ausbreitung erfolgte jedoch sehr schnell. Aus dem europäischen Tiefland sind nur geringfügig jüngere Daten bekannt als aus dem südlichen Lößhochland.
Abstrakt
Obecność najstarszych zespołów i datowanie początków KCWR na terenach na północ od Karpat są przedmiotem nieustającej dyskusji, ponieważ wraz ze wzrostem liczby datowań radiowęglowych wczesne datowanie względne „starych” stylistycznie naczyń budzi uzasadnione wątpliwości. Studia nad ceramiką w połączeniu z wynikami datowań radiowęglowych wskazują, że materiały I fazy KCWR z terenu Polski, pod względem stylistyki cechują się charakterem mieszanym – w tych samych zespołach zwartych występuje ceramika o cechach Bíňa-Bicske-Gniechowice i Milanovce-Flomborn-Ačkovy-Zofipole. Najstarsze datowania radiowęglowe oscylują natomiast w granicach 5330–5320 BC, wskazując początki KCWR na obszarach na północ od Karpat. Najstarsze osadnictwo KCWR na terenie Polski trzeba zatem „odmłodzić” uznając, że jej ludność napłynęła dopiero na początku okresu odpowiadającego horyzontowi Ačkovy=Flomborn=Milanovce, tj. w czasie wskazywanej przez J. Lüninga tzw. „flombornizacji”. Przekroczenie Karpat przez społeczności KCWR nastąpiło więc dość późno, jednak dalsza ekspansja następowała już bardzo szybko. Z terenu Niżu Europejskiego znane są bowiem tylko nieco młodsze daty niż z terenu południowych wyżyn lessowych.
© 2025 Walter de Gruyter GmbH, Berlin/Boston
