Menschenopferdarstellungen? Zur Analyse minoischer und mykenischer Siegelbilder

Die vorliegende Arbeit stellt einen Versuch dar, mittels semiotischer Bildanalyse dem Bedeutungsinhalt minoischer und mykenischer Siegelbilder näherzukommen. Dabei wurden als Analysegegenstand bildliche Darstellungen ausgewählt, die zum Nachweis der Existenz bzw. Nichtexistenz einer feststehenden Ikonographie des Menschenopfers dienen können. Die Position der einzelnen Bildelemente der jeweiligen Siegelbilder zueinander, ihr Zusammenspiel bei der Bedeutungskonstitution, wird zunächst typologisch untersucht, um darauf chronologisch wie geographisch differenziert zu werden. Es können so mögliche Codes der bildlichen Darstellung in der Glyptik im Verlaufe ihrer Entwicklung rekonstruiert werden, deren Stimmigkeit wiederum an anderen Bildquellen überprüft wird. Eine Untersuchung solcher archäologischer Fundkomplexe des minoischen und mykenischen Griechenlands, die in der Forschung mit Menschenopfern in Verbindung gebracht wurden, ergänzt die Studie

Le travail présenté tente de dévoiler le message contenu dans les sceaux minoens et mycéniens au moyen d'une analyse sémiotique des images. L'analyse vise des représentations figurées pouvant servir de preuve de l'existence, respectivement de la non-existence d'une iconographie établie du sacrifice humain. La position respective des éléments figurés sur chaque sceau, leur coordination dans l'élaboration du contenu, seront d'abord examinés typologiquement, puis différenciés sur les plans chronologique et géographique. On arrive de cette façon à reconstituer en glyptique des codes probables de la représentation figurée au cours de son évolution, dont l'exactitude est vérifiée par d'autres sources d'illustration. Cette étude est complétée par un examen de complexes archéologiques minoens et mycéniens rattachés dans la recherche à des sacrifices humains.

This article endeavors to shed light on the significance of Minoan and Mycenaean seal designs by means of semiotic image analysis. Those pictorial representations were selected for examination that could help prove the existence or non-existence of a set iconography of human sacrifice. The spatial relationship of the individual elements of a seal image, their interaction in the constitution of meaning, is first typologically examined in order to be differentiated chronologically as well as geographically. This enables a reconstruction of possible codes of pictorial representation over the course of glyptic art development; in turn, the validity of these codes can be established using other pictorial sources. An examination of Minoan and Mycenaean archaeological find complexes in Greece, which research has connected to human sacrifice, complements the study.

Η παρούσα μελέτη αποτελεί μια σημειολογική προσέγγιση του περιεχομένου μινωικών και μυκηναϊκών σφραγιστικών παραστάσεων. Ως αντικείμενο ανάλυσης επιλέχτηκαν εικονιστικές παραστάσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην απόδειξη της ύπαρξης ή μη μιας παγιωμένης εικονογραφίας της ανθρωποθυσίας. Αρχικά εξετάζεται τυπολογικά η θέση των επιμέρους εικονιστικών στοιχείων των διαφορετικών παραστάσεων μεταξύ τους, καθώς και η επίδραση όλων αυτών των μεμονωμένων στοιχείων στη σημασία της παράτασης συνολικά. Στη συνέχεια γίνεται μια προσπάθεια χρονολογικής και γεωγραφικής διαφοροποίησης των εν λόγω παραστάσεων. Κατ' αυτόν τον τρόπο μπορούν να αποκατασταθούν πιθανοί κώδικες των σφραγιστικών παραστάσεων κατά την εξελικτική τους πορεία. Η λογική των κωδίκων αυτών ελέγχεται περαιτέρω και επαληθεύεται με τη βοήθεια άλλων εικονιστικών παραστάσεων. Την εργασία συμπληρώνει η μελέτη αρχαιολογικών δεδομένων από τη μινωική και μυκηναϊκή Ελλάδα, που συσχετίστηκαν από διάφορους ερευνητές με ανθρωποθυσίες.